(advertentie)

De campagne ‘Doeslief’ is een reactie op asociaal gedrag. De grootste irritatie die we kennen ligt in de last die we ervaren in het gedrag van anderen. Bekende voorbeelden zijn het gescheld in de sociale media, het bumperkleven in het verkeer, het spugen naar medewerkers in het openbaar vervoer, maar ook pestgedrag, voordringen in de supermarkt en dergelijke. Vastgesteld is dat de mensen die dit doen soms niet door hebben dat ze de ander dwars zitten. Ze hebben dan niet in de gaten wat dit met een ander doet. Doeslief is dus een zinvolle aktie. Maar misschien ontbreekt er iets.

Het is een bekend gegeven dat veel, misschien wel bijna alle mensen, zichzelf altijd beter  vinden dan de ander. Als ze dus iets met deze aktie doen is er het risico dat dit met verkeerde, oppervlakkige motieven gebeurt. Zo in de sfeer van ‘even aardig doen’, om problemen te voorkomen, om jezelf een positief imago te geven. Maar wat zegt het dan echt over jezelf? Over je karakter? Over de oprechte wil de ander recht te doen? Over de overtuiging dat je wilt bijdragen aan een prettig leefklimaat? Aan een fijne sfeer in de klas, een veilige werkomgeving, of vriendelijkheid bij de kassa?

Deze vragen leggen een zwak punt bloot. In plaats van ‘doe eens lief’ zou het eigenlijk moeten zijn ‘wees eens lief.’ Natuurlijk gaat dit niet om een woordspelletje. Het verschil zit hem tussen iets doen, en iets zijn. Want positief gedrag vertonen heeft denk ik vooral waarde als het uit je eigen overtuiging voortkomt. Als we het alleen doen omdat er een actie loopt, of omdat het wel nuttig is dat je laat merken er best aan mee te willen werken, dan lijkt me dat wat mager. Dan blijft het in feite teveel iets buiten jezelf, dat incidenteel wel leuk is, maar evengoed de volgende dag of na afloop van de actie weer afwezig, vervlogen is. Het kan een negatieve bijsmaak krijgen zoals bij ‘poeslief’. ‘Lief’ wordt dan iets zoetigs, sentimenteels, of een trucje. Dan heeft het niet meer te maken met de grondwaarden voor het omgaan met elkaar als mensen. Wat uit jezelf komt heeft meer waarde dan een (tijdelijk) toegepast maniertje, of het meedeinen op een hype.   

Maar: het blijft een goed initiatief. Intussen ben ik benieuwd naar een evaluatie van de actie, zeg maar: het meten wat de actie heeft opgeleverd. Zouden we inderdaad met z’n allen wezenlijk positiever zijn gaan denken en handelen? We mogen het hopen. Maar ik heb mijn ei gelegd. In plaats van ‘doeslief’ pleit ik dus voor ‘weeseslief’. Nee: ‘weeslief.’ Dus niet ‘es’, maar standaard. Dankjewel.

Ton van Leijen (avanleijen@lijbrandt.nl)