(advertentie)

Het is me dan toch gelukt. Een vriend bij justitie tipte mij hoe ik het moest aanpakken. Laat ik maar met de deur in huis vallen. De rechter heeft uitgesproken dat de figuur van Zwarte Piet (ZP) toch discriminerend is. En het is goed dat het van negroïde typeringen en discriminatoire elementen wordt ontdaan. Maar ik besefte meteen: dat moet toch wel heel beroerd zijn voor degenen die het persoonlijk treft! Ik voelde het als een roeping om met deze slachtoffers zelf te praten. Zo kreeg ik toestemming voor een gesprek met de hoofdpiet. Ik moest alleen zwijgplicht beloven over de plaats van ontmoeting, en alles bij de balie inleveren, behalve mijn potlood en schrijfblok.

Er is een fotoverbod, niettemin gaat zijn gezicht schuil achter een bivakmuts. Ik zit tegenover een nerveuze man die me met grote blauwe ogen aankijkt.

Meneer de hoofdpiet, u en ik volgen de media. Toch maakte in 2013 nog 92% van de Nederlanders geen punt van ZP. Maar sinds Sinterklaas voor het eerst (in Venray, 1888) in Nederland voet aan wal zette is het aantal gekleurde landgenoten enorm toegenomen. Hebt u er dus begrip voor dat ZP nog teveel aan de slavernij herinnert?

ZP: ja, ook ik hoor bijvoorbeeld over moeders die een zoon hebben met een mooie kleur en een lekkere krullenkop, maar op straat voor zwarte piet worden uitgescholden, terwijl iedereen met een basisschoolopleiding toch ziet dat het geen echte ZP is. Maar geen misverstand: ook ik wil vechten tegen discriminatie en racisme.

Oké, dat is begripvol, maar we doen toch veel meer dingen los van hun oorsprong?

ZP: zeker, ook protestanten halen de bisschop van Myra met vreugde binnen, zelfs als er een minder populaire paus was. Het gaat tenslotte maar om een groot toneelspel voor kinderen. Maar misschien moet u dit laatste weglaten in uw verslag voor het geval dat de kleintjes in Oldebroek dat lezen.

Je hoort wel eens dat er ook angst achter zit, of zorg dat men ons onze witte kerst wil afpakken...

ZP: u raakt de kern. Want waar is het eind? De negerzoenen zijn afgevoerd, daar wil ik nog wel in meegaan, ik kreeg er trouwens diarree van. En ik steun het uit de handel nemen van de Sjors en Sjimmiestrips. Maar welke kant gaat het op met jodenkoeken, zigeunerschnitzels, Russische eieren, Afrikaantjes, zwartwitballen? Zijn daarom ook niet de Blackberries uit de gratie geraakt? En het kaartspelletje zwarte pieten? Als men denkt dat de wal het schip zal keren is dat niet de stoomboot.

Wat betekent dit voor de organisatie van het Sinterklaasfeest?

ZP: ik voorzie een fors personeelsprobleem. In het verleden kwamen de beste pieten uit Opper Volta, het tegenwoordige Burkina Faso, dat nota bene 'land van de eerlijke mensen' betekent. Maar dat is verleden tijd. Zowel UWV als uitzendbureaus waarschuwen voor een explosie van beunhazerij.

Kunnen de echte pieten zich dan bijvoorbeeld niet schminken?

ZP (gaat met een ruk rechtop zitten): nee, dat is nu juist waar ik me zo aan erger. De Grondwet geeft ons het recht op eigen fysieke persoonlijkheid. Zulke witwaspraktijken zijn walgelijk, mensonterend.

Sorry, maar ik dacht meer aan de suggestie die ik las om meerkleurige pieten in te zetten.

ZP: dat doen we ook, soms zien mijn pieten en ik er groen en geel van. Maar dat mag natuurlijk niet.

Hoe bedoelt u: waarom niet?

ZP: omdat groen en geel de huiskleuren zijn van een groot grondverwerkingsbedrijf in uw gemeente. En wij als pieten moeten volkomen neutraal zijn, onafhankelijk, zonder politieke of religieuze voorkeur. Sinterklaas vormt een uitzondering met zijn kruizen, maar zelfs daarop bestaat kritiek. Je moet er toch niet aan denken dat op de borst van Sinterklaas het McDonalds-logo staat?

Fijn dat u zo openhartig bent. Het is al met al best complex. Hoe ziet u de toekomst?

ZP: ik blijf optimistisch, zolang er kinderen zijn krijgen ze de zak. Een lichtpuntje is dat de dialoog over ons werk aardig op gang komt. Rijden met schimmeltjes over daken zou strafbaar moeten worden, ook de Heuvelruiters vinden dat. Dat geldt ook voor het afdalen in schoorstenen, ik verbied het mijn mensen gewoon. Gelukkig wordt de Arbowetgeving nu aangescherpt. Oorringen verdwijnen. En juist deze maand is Interpolis met een verzekering gekomen die glasschade dekt.

Glasschade?

ZP: ja u kent wel dat liedje hoort wie klopt daar zachtjes tegen het raam. Men zingt 'en rij toch niet stilletjes mijn huisje voorbij', maar brengt wel dubbel glas aan en isolatie, en hoort ons niet meer. Mijn mensen gaan dan harder kloppen met soms een ruitbreuk als gevolg. Vervelend, want men accepteert dan wel de kadootjes, maar stuurt meteen de volgende dag een rekening voor het glas. De jongere pieten sturen tegenwoordig al een sms-je 'ik sta voor uw raam'. Dat helpt.

Ik hoop dat u het me niet kwalijk neemt, maar vraag het toch: is een Sinterklaasfeest zonder pieten denkbaar?

ZP: Het antwoord is nee, dat kan niet. Want terwijl u mij deze vragen stelt zijn mijn mede-pieten hier en in Spanje tot over de oren druk met de voorbereidingen voor 5 december: planning, marketing, inkopen, contracten, opslag enzovoorts. Wat we nodig hebben is een bredere bezinning. En nazorg, dat mag ik toch verwachten van de overheid in mijn geboorteland

Pardon?

U kijkt verbaasd, maar ik ben hier inderdaad geboren. Natuurlijk wel mijn basisopleiding in Madrid gevolgd op het Black Peter College. Daarna nog wat post-doctorale specialisaties in Noord-Afrika, over hoe de goedheiligman te begeleiden bij het in en uit de boot stappen, hygiëne rond het schoorsteenwerk, en niet te vergeten het strooien. Maar ik ben een echte witte piet hoor. Dat is juist mijn punt: men overziet niet de gevolgen. Men leeft zich niet in in het leven van een ander. Er zijn mensen bang dat ongrijpbare machten ons vertrouwde dingen willen afnemen. Men denkt aan barricaden. Die vorm van zwartepieten is spelen met vuur. We zijn een gastvrij land. We werden groot dankzij tolerantie. Ik hoop dat die eigenschappen en het gezond verstand het opnieuw zullen winnen. Want het heerlijke avondje moet blijven, ook als de maan niet door de bomen schijnt.

(Er wordt op de deur geklopt, iemand in een witte jas steekt het hoofd naar binnen, op zijn badge staat: 'zielen-piet'; hij zegt dat het bezoekuur om is.)

Ik bedank ZP voor het gesprek en neem afscheid. Bij de receptie krijg ik mijn spullen weer terug.

Ton van Leijen (avanleijen@lijbrandt.nl)