(advertentie)

meer wetenKAMPEN - We volgen dagelijks nieuws via televisie, krant, sociale media. Overkomt het u vaak dat u denkt: zou dit wel waar zijn? Is er ook een andere kant aan het verhaal? Eerlijk gezegd heb ik daar steeds vaker last van. Is wat me hier wordt verteld de beleving van de journalist, de geïnterviewde, of is er ook een heel ander verhaal? In de TV-serie 'In de ziel kijken' kwamen onlangs journalisten van naam aan het woord. Ze vertelden over hun beroep, en vooral over hun ethische afwegingen. Veel van hen haalden een uitspraak van Joris Luijendijk aan "Als je aan het eind van de dag ziet wat het nieuws van die dag was, dan weet je precies hoe de wereld niet werkt". Dat moet even landen.

Maar het klopt. Want er is bijvoorbeeld een grote spanning tussen snelheid (zo gauw mogelijk, liefst als eerste met het nieuws komen) en zorgvuldigheid. Het vraagt echter meestal tijd om uit te zoeken of het is zoals het lijkt, wie nou werkelijk die aanslag pleegde, de aanleiding gaf voor het opstootje, enzovoorts. En wat we allemaal wel weten: de uitzondering, de afwijking van wat normaal is bepaalt of het nieuws is. Nieuws is daarom bijna altijd slecht nieuws. Ook speelt een grote rol of iets dichtbij gebeurt, en of er sprake is van veel slachtoffers. Als er in (laten we zeggen) Appelscha twee doden vallen door een misdrijf krijgt dat in onze media meer aandacht dan tweehonderd doden bij een overstroming in een Afrikaans land. Let wel: journalistiek gezien; een mens met een geweten vindt natuurlijk beide heel erg.

Belangrijk dus dat journalisten hun werk serieus doen, betrouwbaar zijn. Step Vaessen zei bijvoorbeeld: "ik wil weten hoe het echt zit". Zij, en vele anderen (Clairy Polak, Frits Wester, Sven Kockelman, om niet meer te noemen) willen weten wie het nieuws beheersen. En hoe groot is de macht van de pers zelf? Controleert de pers de machten in de samenleving? Als een luis in de pels, of is de journalistiek zelf de pels geworden? zei iemand treffend. Social media glijden hier met regelmaat uit. Door haast, snelheid, maar ook doordat het vaak om oneliners of een beperking in het aantal woorden gaat. Opvallend dat veel van de geïnterviewde journalisten stelden dat krantenjournalistiek in het algemeen beter is. De krant blijft in hun overtuiging enorm belangrijk. Dat komt omdat voor de krant de noodzaak geldt zijn bronnen te toetsen. Een journalist die dat niet doet of daarin slordig is ligt er snel uit, bij zijn collega's, maar ook bij het publiek.

Ik herinner me een incident in 2011 met Lex Runderkamp. Er was brand gesticht in een koptische kerk in het Egyptische El Marinab. Runderkamp deed daarover een aantal uitspraken: het zou geen kerk maar bouwplaats zijn, bovendien hebben Kopten geen eigen kerk. Hij liet iemand aan het woord die beweerde dat de Kopten het vuur zelf hadden aangestoken. Hij stelde dat er geen politie zou zijn die de zaak uitzocht. En dat 'men' er eigenlijk van uit gaat dat moslims het hebben gedaan. Vakgenoten vielen over hem heen, en bekritiseerden vrijwel al zijn uitspraken. Hij zou zich teveel hebben aangesloten bij islamitische informanten, er was wel degelijk onderzoek door de politie gedaan, enz. Een journalistenvakblad had als kop "De moeizame verhouding van Lex Runderkamp tot de waarheid". Runderkamp heeft zelf zijn bijdrage naderhand nog bijgesteld. Maar gelukkig durven journalisten elkaar dus te controleren en bekritiseren.

Nu een stapje naar Kampen. Ik las een pleidooi van de Olon (een organisatie van lokale publieke omroepen) om lokale omroepen op te schalen naar de regio. Dat zou meer basis bieden voor professionele journalistiek. Dat lijkt me goed. Want De Stentor is hier het enige 'echte' journalistieke medium, maar heeft te weinig tijd om recht te doen aan Kamper nieuws. De Loco Media Groep is een sterke club die enorm veel aan nieuwsgaring doet. Gelukkig vinden we daar het meeste nieuws, ook al vanwege de links met andere (social) media. Het is overwegend een vrijwilligersorganisatie, bijna alles wat er gebeurt kan worden aangeboden en wordt gepubliceerd, dat is de kracht en de grote waarde. Maar journalistieke interviews, hoor en wederhoor, enz. vragen om meer. Het bestuur van de Locogroep heeft oog voor deze afwegingen, en oriënteert zich ook regionaal om niet achter de feiten aan te lopen. Het is niet aan mij om daarover verder uitspraken te doen.

Ik voer hier dus het pleidooi voor wat we naar mijn mening al jaren missen: meer journalistieke verdieping. Vooral voor onze lokale politiek zou dat van waarde zijn. Ik lees wel berichten over hoe vaak men vergadert, dat de dossiers moeilijk zijn, en soms een standpunt van partij X of Y over een bepaald onderwerp. Maar ik zou meer willen lezen over wat men in die vergadering inbrengt, wat het resultaat daarvan is, enzovoorts. Ik weet uit ervaring hoe enorm veel werk er achter de politieke schermen wordt verzet in het belang van onze samenleving. Maar diezelfde samenleving blijft journalistiek gezien toch behoorlijk op afstand. En dat is jammer. Ik las de term 'toeschouwersdemocratie'. Als we meer willen dan dat zullen we ook de 'andere kant' van het nieuws moeten kennen.

Ton van Leijen (avanleijen@lijbrandt.nl)