kolde

Door Alex de Jong @ Attest Communicatie

KAMPEN – Burgemeester Bort Koelewijn van de gemeente Kampen is teleurgesteld. Hij voelt zich ernstig tekort gedaan door het Rijk. ‘Den Haag’ komt de gemeenten onvoldoende tegemoet bij het wegwerken van de tekorten op het sociaal domein, vindt hij. De toegezegde miljard euro voor drie jaar is naar zijn zeggen ‘maar een druppel op de gloeiende plaat’. ‘Daarmee redden we het niet’. Koelewijn voelt zich ‘als een vis op het droge die naar adem hapt’. ‘We moeten zware keuzes maken. Het Rijk wil van alles. We hebben klimaatdoelstellingen, we moeten een energietransitie doorvoeren, maar voor al dit soort zaken is nu geen geld meer.’


Het leek zo´n mooi idee: laat de gemeenten zelf meer de regie voeren over het sociale domein; tenslotte staat de gemeente dicht(er) bij de burger. Maar zonder de juiste financiële middelen die daarbij horen, zijn gemeenten nu met handen en voeten gebonden. ‘Het Rijk stoot taken af en laat het de gemeenten oplossen. Dat is prima, maar dan moet je ook zorgen voor financiële middelen.’


Klimaat overboord
Tijdens een recente VNG-bijeenkomst werd door aanwezige burgemeesters en wethouders overal in de wandelgangen geklaagd over de tekorten en het gebrek aan steun, aldus de Kamper burgervader. ‘Het Rijk stoot taken af, incasseert wel alle belastingen, maar staat te weinig geld af om de nood te ledigen.’ Daarmee komt volgens Koelewijn veel meer in het gedrang dan de financiering van de jeugdzorg ‘en alle andere zaken binnen het sociaal domein, alleen’. ‘Dit raakt alles! Ook het klimaatakkoord en andere prestatieafspraken die in de toekomst zogenaamd als één overheid zouden moeten worden gemaakt.’ De boodschap binnen de VNG-bijeenkomst, waar 2.900 vertegenwoordigers van 380 Nederlandse gemeenten aanwezig waren, was duidelijk: ‘stel ons ook in staat om wat we met elkaar willen, ook waar te maken’. Koelewijn: ‘Het tekort op het sociaal domein legt iedereen lam. De noodzakelijke bezuinigingen die de gemeente Kampen daardoor moet maken, beperkt ons als gemeente enorm in het uit te voeren beleid.’ Veel doelen moeten worden bijgesteld omdat er simpelweg geen geld (meer) voor is. ‘Laat staan dat we nog toekomen aan energietransities, of welk klimaatakkoord dan ook.’ Kortom: uiteindelijk is iedereen hier het kind van de rekening. ‘Als gemeente willen we niet zeggen dat klimaat geen prioriteit heeft; tenslotte is dit in het belang van Nederland, van de hele wereld, maar dan moeten we wel in staat worden gesteld om dingen te kunnen doen…’

Gloeiende plaat
‘We lopen met elkaar tegen de muur. Een miljard euro over drie jaar is onvoldoende structurele basis’, vindt Koelewijn. ‘Het maakt dat je in die drie jaar voorzieningen kunt handhaven, maar het lost de tekorten niet op. Het is voor menige gemeente een druppel op de gloeiende plaat. Ook voor ons.’ De burgemeester noemt de beloftes uit Den Haag dan ook ‘allemaal mooie woorden’, maar vindt het onvoldoende perspectief voor de komende jaren. ‘We blijven als gemeenten aan de onderhandelingstafel zitten om te kijken of we er nog meer uit kunnen halen.’

Koelewijn is een groot voorstander van een revolutionair idee dat de minister van Binnenlandse Zaken een dag na het VNG-congres opperde: het belastingstelsel omgooien. Nu incasseert het Rijk nagenoeg alle belastingen, herverdeelt taken én geld, maar doet dat niet correct, zo vinden de Nederlandse gemeenten. Koelewijn: ‘Het Rijk incasseert en geeft veel te weinig aan de gemeenten om taken uit te voeren. Daarom zouden gemeenten meer mogelijkheden moeten krijgen om financiële middelen te creëren.’ Ze moeten bepaalde belastingen kunnen heffen en zo financiële middelen weghalen bij het Rijk, zo stelt hij. ‘Maar ik vrees dat dat nog toekomstmuziek is.’ De minister gaf volgens hem wel aan dat ze de komende drie jaar graag zou willen benutten om zoveel mogelijk ervaringen op te doen en feiten te verzamelen om dan, na deze drie jaar, bij een volgende formatieronde met concrete voorstellen voor aanpassingen van het belastingstelsel te komen.


Niet tevreden
‘Die miljard over drie jaar was kennelijk het uiterste wat eruit te halen viel. Daar kun je niet tevreden mee zijn’, aldus de burgervader. ‘Het feit dat het Rijk veel geld niet heeft hoeven uitgeven, en nu maar beperkt aan de noden tegemoet komt, maakt dat ik me wel in de steek gelaten voel. Dit kan ik niet aan mijn inwoners uitleggen’, klinkt het. ‘We hebben onderhandeld met het mes tussen de tanden. Dat heeft al wel iets opgeleverd, maar nog lang niet genoeg. Als korte termijn oplossing hebben we meer geld nodig. Op lange termijn structureel geld, wat door meer regelmogelijkheden - denk ook aan belastingen - kan worden opgelost.’ Zo denkt de burgervader ook aan het invoeren van een abonnementstarief. ‘Mensen die rond de armoedegrens leven en die aanspraak maken op voorzieningen vanuit het sociaal domein, kun je niet vragen om een eigen bijdrage, maar mensen die het prima zelf kunnen betalen, zou je ook best om een eigen bijdrage kunnen vragen.’ Nu kan dat niet. ‘Het ergert ons, in het licht van de huidige omstandigheden, dat mensen die het zelf prima kunnen betalen toch dit soort aanvragen doen. Natuurlijk, ze hebben er volgens de letter van de wet recht op, maar we kijken wel met argusogen naar de seniorenclubs die elkaar voorlichten en oproepen: ‘vraag aan, kost je maar een habbekrats en dan heb je die voorziening van de gemeente’. Dit soort aanvragen gaan wel ten koste van allerlei andere voorzieningen binnen de gemeente. Als we meer regelmogelijkheden hebben, kunnen we daarin ook corrigeren en sturen.’ Nu ziet de burgemeester de nieuwe bui al hangen: ‘Kijk naar de wet verplichte geestelijke gezondheidszorg, die vanaf 1 januari in werking treedt. De VNG heeft hiervoor 20 miljoen losgepeuterd bij het Rijk, maar dat bedrag moet je dan wel verdelen over 380 gemeenten. Mijn zorg is dat rekeningen die nu nog door de zorgverzekeraars zouden moeten worden betaald, straks worden doorgeschoven naar de gemeenten.’

‘Ik hoop dat er al heel gauw weer wat golven over de droogte zullen rollen, zodat de vissen weer wat zuurstof zullen krijgen. Is dat niet het geval, dan vrees ik het ergste voor het voorzieningenniveau van de gemeente. Minder ambtenaren betekent minder productie, minder dienstverlening, minder subsidies die we straks gaan verstrekken, minder…’

Om een reactie te geven moet u ingelogd zijn op deze website.

Reacties mogelijk gemaakt door CComment' target='_blank'>CComment